DMX nedir, stüdyoda ne sağlar?
DMX 512, ışık masasından armatürlere komut taşıyan bir kontrol protokolüdür. Masa her armatürün parlaklığını, renk sıcaklığını ve renk değerlerini aynı hat üzerinden gönderir; her armatür de kendisine ayrılan kanalları okur.
Stüdyoda bunun karşılığı şudur: bütün ışıklar rejiden tek masadan yönetilir, program başına hazırlanan ışık sahneleri kaydedilip tekrar çağrılabilir. 0 TV ve EkoTurk stüdyolarında ışık sistemi DMX 512 ile rejiden kontrol ediliyor; Diyanet TV’de tavan ray montajından DMX otomasyonuna kadar uçtan uca çalıştık.
Kanal, adres ve mod
Bir DMX hattı (universe) 512 kanal taşır. Her armatür, seçilen çalışma moduna göre birkaç kanal kullanır ve bu kanalları kendisine verilen başlangıç adresinden itibaren okur. Beyaz ışık modları parlaklık ve renk sıcaklığı gibi az sayıda kanal kullanır; renk ve efekt modları daha fazla kanal ister.
Kanal aralıkları çakışan iki armatür aynı komutlara tepki verir. Bu yüzden kurulumdan önce her ışığın modunu ve adresini gösteren bir adres planı çıkarılır; ışık eklendiğinde plan da güncellenir.
- Her armatürün modelini, modunu ve kanal sayısını listeleyin.
- Başlangıç adreslerini aralıklar çakışmayacak şekilde sıralayın.
- Adresi hem armatürün üzerine hem de plana yazın.
RDM, Art-Net ve sACN
RDM, DMX hattı üzerinden çift yönlü iletişim sağlar. Destekleyen armatürlerde adres ve mod masadan ayarlanabilir, armatürün durumu masadan okunabilir; tavana asılmış bir ışığa merdivenle çıkma ihtiyacı azalır.
Art-Net ve sACN, DMX verisini Ethernet ağı üzerinden taşır. Çok sayıda universe gerektiren büyük stüdyolarda veya masa ile ışıklar arasındaki mesafe uzun olduğunda ağ üzerinden dağıtım tercih edilir. Sinyal ışıkların yakınında yeniden DMX’e çevrilir ya da ağ girişi olan armatürlere doğrudan ulaşır.
Kablosuz DMX: LumenRadio CRMX
LumenRadio CRMX, DMX sinyalini kablosuz taşır. Masaya bağlanan verici sinyali gönderir, armatürdeki alıcı da onu kablolu DMX gibi okur. Bazı modellerde alıcı gövdeye dahildir; bazılarında ayrı bir modül veya adaptör gerekir.
Sabit stüdyolarda kablolu hat genellikle temel altyapıdır. Kablosuz bağlantı ise kablo çekmenin zor olduğu noktalarda, sık değişen dekorlarda ve hareketli çekimlerde kullanışlıdır.
Işıklarımızın kontrol seçenekleri
Aşağıdaki tablo, ürün sayfalarımızdaki teknik verilerden derlendi. Adaptör veya modül gerektiren seçenekler üreticinin belirttiği şekilde not edildi. Listede olmayan bir modelin kontrol seçeneklerini bize sorabilirsiniz.
| Model | Kontrol seçenekleri |
|---|---|
| Nanlite Forza 60C | Ekran, Bluetooth, DMX |
| Nanlite Forza 60CR | Dahili LumenRadio CRMX (kablosuz DMX) |
| Nanlite Forza 720 | DMX, Bluetooth, 2.4G |
| Nanlite FC-500C | DMX/RDM, Bluetooth (NANLINK), 2.4G |
| Nanlite FC-1200C | Gövde, Bluetooth / NANLINK, 5 pin XLR DMX/RDM, NFC |
| Nanlux Evoke 150C | Bluetooth (NANLINK), LumenRadio CRMX, NFC; DMX/RDM opsiyonel adaptörle |
| Nanlux Evoke 600C | NANLINK ve dahili LumenRadio CRMX; DMX/RDM ve Art-Net/sACN için genişletme adaptörü gerekir |
| Nanlux Evoke 1200B | Gövde, uzaktan kumanda, NANLINK, DMX/RDM, LumenRadio CRMX |
| Nanlux Evoke 5000B | DMX, Art-Net, LumenRadio |
| Nanlux Evoke 5C | NANLINK, DMX/RDM, NFC; kablosuz CRMX için ayrı manyetik modül gerekir |
| Nanlux Matrix 2500C | Gövde, kablolu kontrol, 2,4 GHz, DMX, CRMX |
| Pheon Lux Phantom M | Uygulama ve DMX |
| Pheon Lux Air Lux M18C | Dahili LumenRadio CRMX |
Uygulama kontrolü ne zaman yeterli?
NANLINK gibi uygulamalar ve Bluetooth bağlantısı, birkaç ışıklık küçük kurulumlarda ve çekim sırasında tek bir ışığı hızla ayarlamak için pratiktir. Işıkların program başına sahne olarak kaydedilmesi ve rejiden birlikte çağrılması gerekiyorsa DMX altyapısı kurulur.
Stüdyo türüne göre kontrol ihtiyacı için TV ve haber stüdyosu ile canlı yayın ve podcast stüdyosu sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Mevcut ışıklarımızı DMX sistemine bağlayabilir miyiz?
Armatürde DMX girişi ya da desteklenen bir kablosuz alıcı varsa evet. Model adlarını WhatsApp’tan veya formdan gönderin; keşifte mevcut ışıklarınızı ve kontrol altyapınızı birlikte inceleyelim.
DMX altyapısını siz mi kuruyorsunuz?
Evet. Askı, ray ve DMX altyapısını ışık tasarımıyla birlikte planlıyor ve kuruyoruz. Diyanet TV’de tavan ray montajından DMX otomasyonuna kadar uçtan uca çalıştık; 0 TV ve EkoTurk stüdyolarında ışık sistemi DMX 512 ile rejiden kontrol ediliyor.
Kablosuz DMX için ek cihaz gerekir mi?
Masaya bağlanan bir CRMX verici gerekir. Armatür tarafında alıcı bazı modellerde gövdeye dahildir, bazılarında ayrı modül veya adaptör gerekir; yukarıdaki tabloda bunu model bazında belirttik.








